16.1.11

15 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΤΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΑΣΟΚ


Αποκαλύπτουμε δύο ιδιόχειρα σημειώματα και μια συμβολαιογραφική πράξη με την υπογραφή Σημίτη
 Τρία σημαντικά έγγραφα φέρνει σήμερα στο φως της δημοσιότητας η «Π+13» με αφορμή τη συμπλήρωση 15 ετών από την ημέρα της αναρρίχησης του Κώστα Σημίτη στην πρωθυπουργία αρχικά και στην προεδρία του ΠΑΣΟΚ στη συνέχεια.
Τα δύο είναι ιδιόχειρα σημειώματά του προς στενούς του συνεργάτες και το τρίτο το έγγραφο παραλαβής του ΠΑΣΟΚ που συνυπέγραψε ο ίδιος με το συμβολαιογράφο Δημήτριο Μητρέλη.

ΛΑΖΑΡΟΣ ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ

 Τα σημειώματα γράφηκαν το πρώτο διάστημα της πρωθυπουργίας του και είναι σε χαρτιά που έχουν στην κορυφή τους το εθνόσημο.

Το πρώτο απευθύνεται σε στενό του συνεργάτη, έχει ημερομηνία 4 Μαρτίου και το εξής περιεχόμενο:
«Ο τρόπος επαφής με τους βουλευτές που πρότεινε ο Γιάννης είναι εξωπραγματικός. Προϋποθέτει να αφιερώσω περίπου 40 ώρες. Θα σταματήσω τότε κάθε άλλη δουλειά. Όμως η κυβερνητική δουλειά θα κρίνει την υπόθεση και όχι οι επαφές τώρα. Σε παρακαλώ δώσε μου τους βουλευτές κατά περιφέρειες. Θα μπορώ να τους βλέπω κατά περιφέρειες τους επόμενους μήνες μέχρι το Συνέδριο. Για τη συνεδρίαση της Κ.Ο. και την επικείμενη εκλογή του προεδρείου πρέπει να σκεφτείτε κάτι άλλο».
Ο «Γιάννης»
Ο «Γιάννης» στον οποίο αναφέρεται ο κ. Σημίτης στο σημείωμά του είναι ο τότε βουλευτής Ηλείας Ζαφειρόπουλος, ένας από τους βασικούς πυλώνες των υποστηρικτών του. Κι όμως τον απαξιώνει…

Το δεύτερο, με αποδέκτες δύο πρόσωπα του επιτελείου του αυτή τη φορά, είναι πιο υπηρεσιακό και καθιστά πιο δύσκολη την ανάγνωσή του «πίσω από τις γραμμές». Γράφει ο τότε πρωθυπουργός: «Το βράδυ πρέπει να έχουμε ξεκαθαρίσει το πρόγραμμα της Τρίτης 12/3 για να μπορώ να αποφασίσω τι θα γίνει Τρίτη πρωί».

Επειδή εκείνο το διάστημα βρισκόταν σε έντονη κινητικότητα το Σκοπιανό και επίκειτο ταξίδι του στην Ουάσινγκτον, προφανώς ο κ. Σημίτης θα ήθελε να νιώθει απελευθερωμένος από εσωκομματικά και κοινωνικά μέτωπα.

Το δημόσιο έγγραφο (πληρεξούσιο) που παρουσιάζουμε έχει ημερομηνία 10 Ιουλίου 1996, δηλαδή δέκα μέρες μετά την ανάδειξή του και στην προεδρία του ΠΑΣΟΚ. Ουσιαστικά δίνει πληρεξούσιο στον απερχόμενο γραμματέα του αρμόδιου κομματικού τομέα να χειρίζεται τα οικονομικά ζητήματα του Κινήματος.

Όμως, παρότι δημόσιο έγγραφο, προχωρεί μέσω αυτού και σε… εσωκομματικές εξαγγελίες υπογραμμίζοντας ότι το πληρεξούσιο δίδεται «προσωρινώς και μέχρι εκλογής νέου Γραμματέα Οικονομικών του Κόμματος»!

Για την ιστορία υπενθυμίζεται ότι ο γραμματέας Οικονομικού του ΠΑΣΟΚ ήταν τότε ο Γιώργος Δασκαλάκης, κορυφαίο στέλεχος του επιτελείου του Άκη Τσοχατζόπουλου, ιστορικού εσωκομματικού αντιπάλου του κ. Σημίτη.

Ο τελευταίος εκλέχτηκε πρωθυπουργός στις 18 Ιανουαρίου 1996, υπερισχύοντας του κ. Τσοχατζόπουλου με 86 ψήφους έναντι 75, στο β’ γύρο της ψηφοφορίας που διεξήχθη μεταξύ των μελών της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ. Στον α’ γύρο (την ίδια μέρα) είχαν λάβει τις εξής ψήφους:
Κώστας Σημίτης 53
Άκης Τσοχατζόπουλος 53
Γεράσιμος Αρσένης 50
Γιάννης Χαραλαμπόπουλος 11
Στο β’ γύρο βρέθηκαν και 6 λευκά – άκυρα ψηφοδέλτια. Το αποτέλεσμα του α’ γύρου είχε σκορπίσει ενθουσιασμό στους φίλους του κ. Τσοχατζόπουλου, οι οποίοι εκτιμούσαν ότι η πλειοψηφία εκείνων που είχαν προτιμήσει τον κ. Αρσένη ή τον κ. Χαραλαμπόπουλο αρχικά θα στρεφόταν προς εκείνους στη συνέχεια, στο όνομα του λεγόμενου «πατριωτικού – κοινωνικού ΠΑΣΟΚ» που εξέφραζε ο Άκης, σε αντίθεση με το «εκσυγχρονιστικό» του κ. Σημίτη.

Είναι χαρακτηριστικό δε ότι μεταξύ των δύο γύρων, συντοπίτες του κ. Τσοχατζόπουλου από τη Θεσσαλονίκη χτυπούσαν θριαμβευτικά τις κόρνες των αυτοκινήτων τους κάνοντας βόλτες γύρω από το Λευκό Πύργο.

Ακόμα και ο ίδιος δεχόταν συγχαρητήρια από βουλευτές και δημοσιογράφους. Κι ενώ είχε κατά νου τον επινίκειο λόγο του (προαναγγέλλοντας αντιπροεδρία της κυβέρνησης τόσο για τον κ. Σημίτη, όσο και για τον κ. Αρσένη) βγήκε για λίγο από την αίθουσα της Γερουσίας στη Βουλή (όπου διεξαγόταν η σχετική ψηφοφορία) για να ρίξει λίγο νερό στο πρόσωπό του.
«Άκη, τα πράγματα άλλαξαν»

Εκεί το λαμπερό του χαμόγελό του έκοψε ο κ. Δασκαλάκης ο οποίος επιφορτίστηκε να του πει: «Άκη, τα πράγματα άλλαξαν. Χάσαμε. Ο Σημίτης είναι ο νέος πρωθυπουργός».
Εκείνη την ώρα πέρασαν πολλά από το μυαλό του. Ακόμα κι ένα λάθος τακτικής της τελευταίας στιγμής. Ενώ από μέρες είχε συμφωνήσει με τους συνεργάτες του (και σε αυτό το κλίμα ήταν και ο κ. Αρσένης) να μην προταθεί στην Κ.Ο. αναμέτρηση δύο αλλά τριών γύρων (δηλαδή να αποκλειόταν μετά την πρώτη ψηφοφορία ο τέταρτος σε ψήφους υποψήφιος, μετά τη δεύτερη ο τρίτος κ.ο.κ) σε μια κίνηση πυγμής -κατά την έναρξη της σχετικής διαδικασίας- εξουσιοδότησε τον Γιώργο Μωραΐτη να προτείνει «δύο γύρους», κάτι που αποτελούσε πάγια θέση της πλευράς Σημίτη.

Στο β’ γύρο η πλειοψηφία των υποστηρικτών του κ. Αρσένη (είτε με την προτροπή του είτε όχι) ψήφισε Σημίτη, ο οποίος είχε δίπλα του, από την αρχή, τουλάχιστον δύο από τους λεγόμενους πρωτοκλασάτους του ΠΑΣΟΚ, τον Θεόδωρο Πάγκαλο και τη Βάσω Παπανδρέου, ενώ στην πορεία προστέθηκε και ο Κώστας Λαλιώτης. Ο κ. Αρσένης πόνταρε στην υποστήριξη του (νυν πρωθυπουργού) Γιώργου Παπανδρέου και ο κ. Τσοχατζόπουλος ξεκίνησε χωρίς «κορυφαίους» δίπλα του. Ψηφίστηκε μόνο από τον τότε πρόεδρο της Βουλής Απόστολο Κακλαμάνη, όταν εκείνος (λίγα 24ωρα πριν από τη διαδοχή) απέσυρε τη δική του υποψηφιότητα. Προσφέρθηκε δε να συνοδέψει τον Άκη, κατά την είσοδό του στην αίθουσα της Γερουσίας, κατά την έναρξη της διαδικασίας.

Το τελικό αποτέλεσμα «άναψε τα φώτα» στο πολιτικό γραφείο του κ. Σημίτη στην οδό Ακαδημίας, ενώ οι φίλοι του κ. Τσοχατζόπουλου συγκεντρώθηκαν στο κτίριο του υπουργείου Εσωτερικών στη Βασ. Σοφίας, χωρίς να προλάβουν καν να συνειδητοποιήσουν τι είχε συμβεί.Όμως, ένα τηλεφώνημα που έγινε εκεί τους έδωσε να καταλάβουν ότι «όλα έχουν τελειώσει». Στην άλλη άκρη της γραμμής ήταν ο στενός συνεργάτης του κ. Σημίτη Τάσος Μαντέλης, ο οποίος ζητούσε από το αρμόδιο υπουργείο να παραδώσει το αυτοκίνητο του Ανδρέα Παπανδρέου «στον νέο πρωθυπουργό»…

 Πώς και με ποιους ο Κώστας Σημίτης έφτασε στη νίκη

Η στρατηγική των «δύο γύρων»

 Αν το καλοκαίρι του 1995 από την Ελούντα -όπου παραδοσιακά έκανε τις καλοκαιρινές του διακοπές- δεν άκουγε δύο στενούς του συνεργάτες και ένα προβεβλημένο κομματικό στέλεχος και υλοποιούσε την απόφασή του να αποπέμψει όχι μόνο από την κυβέρνηση αλλά και από την Κ.Ο. του ΠΑΣΟΚ τον Κώστα Σημίτη, σίγουρα η πορεία του Κινήματος (αν όχι και του τόπου) θα ήταν διαφορετική. Λίγους μήνες αργότερα ο κ. Σημίτης (εκτός κυβέρνησης πλέον) αξιοποίησε τη δυνατότητα του μέλους της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ και αναρριχήθηκε στην προεδρία της, κάτι που, συγχρόνως, του έδωσε και το αξίωμα του πρωθυπουργού του τόπου. Για να φτάσει εκεί, χρειάστηκε να κάνει περισσότερα από 21 χρόνια σκληρή υπομονή. Μπορεί ο ίδιος να αισθανόταν και να δήλωνε «συνιδρυτής του ΠΑΣΟΚ», αλλά πάντοτε ήταν «εκτός κλίματος», στο κόμμα του παρότι συμμετείχε σχεδόν πάντοτε στα καθοδηγητικά κλιμάκιά του. Δεν υπήρξε ποτέ ανδρεϊκός, η «διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη» ήταν ξένο κείμενο για κείνον, ενώ πάντοτε τον έβρισκαν αντίθετο βασικές πτυχές της πολιτικής των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ.

Λαθρεπιβάτης

Πίστευε όμως πάντοτε στα «κόμματα των μαζών» και γνώριζε ότι έστω και αν ένιωθε κάτι σαν… λαθρεπιβάτης στο όχημα του Ανδρέα, δεν έπρεπε να κατέβει ποτέ από αυτό. Και η ιστορία τον δικαίωσε! Στην πορεία του στο ΠΑΣΟΚ βρέθηκε πολλές φορές απέναντι στον ιδρυτή του Κινήματος. Η αφίσα για την ΕΟΚ, η (πρώτη) αποπομπή του από την κυβέρνηση το 1987, το «Πεντελικό» είναι μόνο μερικές από αυτές. Ποτέ όμως δεν είχε τραβήξει στα άκρα…

Αντίθετα, το έπραξε τέλη του 1994, όταν ήταν υπερυπουργός (Βιομηχανίας και Εμπορίου) και μέλος του Εκτελεστικού Γραφείου, συμμετέχοντας ενεργά -κάτι σαν άτυπος επικεφαλής- στην ομάδα των «τεσσάρων», μαζί με τον Θεόδωρο Πάγκαλο, τη Βάσω Παπανδρέου και τον Παρασκευά Αυγερινό.
Κι εκεί όμως αποδείχθηκε περισσότερο έξυπνος και πιο μεθοδικός από τους άλλους. Την ώρα που οι υπόλοιποι τρεις εργάζονταν για τον κοινό σκοπό (αντικατάσταση Ανδρέα) εκείνος, παράλληλα, έστηνε δικό του μηχανισμό. Και γι’ αυτή τη δουλειά ευτύχησε να συνεργαστεί με τον «πρώτο των πρώτων», τον Θόδωρο Τσουκάτο, ο οποίος -με αντικειμενική κρίση- είναι το κορυφαίο οργανωτικά στέλεχος που έχει αναδείξει η πολιτική ζωή του τόπου.

Ο «στρατηγός»

Ο κ. Τσουκάτος όργωσε για λογαριασμό του πάνω από δύο φορές ολόκληρη τη χώρα. Οργάνωνε υπέρ του Νομαρχιακές Επιτροπές, του έστηνε συγκεντρώσεις, του έφερνε στελέχη στο γραφείο. Ακόμα και βουλευτές έπειθε, παρότι δεν είχε εκείνος αυτή την ιδιότητα, παρά μόνο τα απλά στην κομματική ιεραρχία αξιώματα του μέλους της Κεντρικής Επιτροπής και του αναπληρωτή γραμματέα του Τομέα Οικονομικού του Κινήματος. Συγχρόνως, ο Κ. Σημίτης με τις απόψεις του, οι οποίες είχαν σημαντική απόκλιση από τις σοσιαλιστικές του ΠΑΣΟΚ (ίσως κι από εκείνες της παραδοσιακής σοσιαλδημοκρατίας) κατάφερε να δημιουργήσει ένα εξαιρετικά ευνοϊκό για τον ίδιο επικοινωνιακό περιβάλλον. Οι επιχειρηματίες που ήλεγχαν τότε τα μέσα ενημέρωσης, τον πρόβαλαν δεόντως εκτιμώντας ότι αν επικρατούσε ο ίδιος στη μάχη της «διαδοχής» θα προωθείτο η απελευθέρωση της Οικονομίας. Οι αρχές της δεκαετίας του ’90 έβρισκαν τον Κ. Σημίτη να ελέγχει μία μικρή ομάδα βουλευτών, που δεν συμπλήρωνε τα δάχτυλα δύο χεριών. Κι όμως, μέσα σε μια πενταετία έγινε ο πιο μαζικός απ’ όσους συμμετείχαν στη «μάχη των επιγόνων». Το πολιτικό γραφείο στην οδό Ακαδημίας, αριθμός 35, έγινε τη διετία 1994-1996 το πιο σημαντικό πολιτικό εντευκτήριο της χώρας. Εκεί, με το συντονισμό του «πιστού» του συγγραφέα, Νίκου Θέμελη, και του κ. Τσουκάτου, άλλαξε η πολιτική ιστορία του ΠΑΣΟΚ. Από κοντά πολλά στελέχη, όπως οι τότε βουλευτές Γιάννης Ζαφειρόπουλος, Βαγγέλης Μαλέσιος, Γιώργος Δρυς, Θόδωρος Κολιοπάνος, Θόδωρος Κοτσώνης (ο οποίος σήμερα στεγάζεται στη Δημοκρατική Συμμαχία της Ντόρας Μπακογιάννη) αλλά και με κομματικά στελέχη, όπως ο Στέφανος Μανίκας, ο Τάσος Μαντέλης, ο Λάμπρος Κανελλόπουλος, ο Χρήστος Πρωτόπαπας, προσωπικοί συνεργάτες (όπως ο Χρ. Βερελής) και αρκετοί ακόμα. Όλοι οι παραπάνω βρίσκονταν εκεί σε μόνιμη συνεδρίαση. Είχαν δε διαμορφώσει ειδικά -σε αίθουσα συσκέψεων- και το γραφείο τού πάνω ορόφου, που ανήκε στον αδελφό του μετέπειτα πρωθυπουργού, καθηγητή Σπύρο Σημίτη.

Η επαναληπτική ψηφοφορία

Η τακτική του συγκεκριμένου επιτελείου ήταν στοχευμένη στο τελικό αποτέλεσμα. Ήταν η λεγόμενη «τακτική των δύο γύρων». Θεωρούσε ότι ο Κ. Σημίτης θα είναι οπωσδήποτε στην επαναληπτική αναμέτρηση με πιθανότερο αντίπαλο τον Α. Τσοχατζόπουλο. Έτσι, η βολιδοσκόπηση γινόταν σε δύο επίπεδα. Όσοι δεν πείθονταν να ψηφίσουν Σημίτη από τον α’ γύρο γινόταν προσπάθεια ώστε να πουν το πολυπόθητο «ναι» για τον δεύτερο. Δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα βουλευτών που λειτούργησαν έτσι στον β’ γύρο ήταν ο Νίκος Φαρμάκης της Λάρισας και ο Παυσανίας Ζακολίκος της Μαγνησίας.
Την παραμονή της εκλογής νέου πρωθυπουργού στο «εκσυγχρονιστικό» στρατόπεδο δεν είχαν γιορτές, όπως οι «προεδρικοί» στον κ. Λιβάνη, οι «τσοχατζοπουλικοί» στου κ. Κοτσακά και οι Νεολαίοι του ΠΑΣΟΚ (απόλυτα «ακικοί» τότε) στο μπαρ «Κόμης» στα Πατήσια, ως προσκεκλημένοι της (επίσης εορτάζουσας) Τόνιας Αντωνίου, ηγετικού στελέχους της Οργάνωσής του. Ο Κ. Σημίτης επέλεξε κι εκείνος το βράδυ να το περάσει στο διαμέρισμά του, στην οδό Αναγνωστοπούλου, με μοναδική συντροφιά τη σύζυγό του Δάφνη. Εκεί άλλωστε επέστρεψε και το επόμενο, θριαμβευτικό για κείνον, βράδυ νωρίς νωρίς. Μόλις εκλέχτηκε μετέβη στο γραφείο του πρωθυπουργού στη Βουλή, όπου δέχτηκε τις ευχές των βουλευτών και κατόπιν μετέβη για λίγο στην Ακαδημίας, όπου είχαν συγκεντρωθεί δεκάδες κομματικά στελέχη για να τον συγχαρούν. Εκεί έκαναν και τη μοναδική δημόσια εμφάνισή τους και οι δύο κόρες του, οι οποίες (προς τιμήν τους) κατά την οκταετία της παντοκρατορίας του απέφυγαν επιμελώς τα φώτα της δημοσιότητας.

Δεν υπάρχουν σχόλια: